خاتم کاری ، هنر بی نظیر ایرانی

هنر خاتم کاری -جلک-فروشگاه صنایع دستی و سوغات

خاتم کاری یکی از صنایع دستی ویژه کشورمان ایران است که فروشگاه صنایع دستی جلک به معرفی و فروش آن می پردازد


معرفی هنر خاتم سازی ،یکی از صنایع دستی ویژه

خاتم کاری ، هنر تزئین سطح اشیا (wooden) چوبی ، شبیه موزاییکی با مثلث های کوچک 3پهلو برابر یا 2 پهلو برابر چوبی ، استخوان و فلز و گاهی عاج و پوسته است.

پس از طی چندین مرحله (از جمله اتصال ، چسباندن و برش) ، سرانجام یک ورق چوب با الگوهای مثلثی زیبا بر روی سطح آن به دست می آورید که به زیره چوبی چسبانده شده است.

قدیمی ترین نمونه خاتم ( صنایع دستی )که به دست ما رسیده مربوط به دوره صفویه است. خاستگاه خاتم شهر شیراز است اما امروزه علاوه بر شهر شیراز ، خاتم سازی در شهرهای اصفهان ، گلپایگان ، تهران و شهرکرد نیز رایج است.

یک محصول خاتم لزوما باید حاوی چوب ، فلز و استخوان باشد. بدیهی است که استفاده از صدف و عاج نیز مجاز است و گاهی به زیبایی کار می افزاید.

چوب ها را می توان از جنس آبنوس ، راش ، فوفل ، عناب ، نارنج و … انتخاب کرد.

سیم فلزی را می توان به صورت سیمهای ساخته شده از برنج ، مس ، روی ، آلومینیوم و گاهی از طلا و نقره انتخاب کرد.

استخوان ها می توانند از شتر ، اسب ،دنده گاو باشند.

بدیهی است که نخ پرم سریشم و لاک ، سایر مواد اولیه ی مصرفی را تشکیل میدهند.

جالب است بدانید که امروزه در کشورهایی مانند لبنان ، سوریه و حتی هند ، اشیا مختلف از خاتم تولید می شود و این هنر توسط خاتم سازان ایرانی در کشورهای مذکور رواج یافته است.

خاتم به صورت صندوقچه ، جعبه ، قاب عکس ، ست میز تحریر ، بوفه ، مبلمان و … تولید و عرضه می شود.

شایان ذکر است که هرچه مواد اولیه به کار رفته در خاتم بهتر باشد و از نظر طراحی و عملکرد رایحه انتخابی نوآورانه تر باشد ، بر ارزش و خلوص خاتم افزوده می شود.

در ارزیابی و تجربه این هنر  ، عناصر زیر در نظر گرفته شده است:

  •  استفاده از مواد مصنوعی مانند گالیت (به جای استخوان) ، الیاف (به جای استخوان) و صدف مصنوعی به جای صدف طبیعی ممنوع است.
  •  زیرسازی چوبی خاتم نباید دارای شیار ، ناهمواری (کم و زیاد) و دارای ساختمان فنی و مهندسی مطلوب و همچنین بدون خراش و زبری باشد.
  • بهترین پوشش محافظ برای خاتم “روغن کمان” است.
  • بهترین چسب برای خاتم چسبی است که از استخوان ماهی به دست می آید. سریشم گاو (srisham) نیز برای استفاده مناسب است.
  •  چوب های خاتم کاری شده نباید رنگ آمیزی شوند و باید در رنگ های طبیعی استفاده شوند.
  • هرچه تنوع رنگهای طبیعی مواد در خاتم کاری بیشتر باشد ، بهتر است.
  •  هرچه طرح های جدیدتر ، ابتکاری و دشوارتری در خاتم استفاده شود ، ارزش کار بالاتر است.
  •  هرچه مثلث و چند ضلعی (چند ضلعی که توسط مثلث تشکیل شده است) در خاتم بیشتر باشد ، بهتر است.
  •  تعدد مواد اولیه در خاتم کاری باعث افزایش ارزش کار می شود ، به شرط اینکه انسجام و هماهنگی لازم فراهم شود.
  •  قرار دادن مثلث و چند ضلعی در خاتم کاری باید به گونه ای باشد که مکمل یکدیگر باشند.
  •  هنگام چسباندن خاتم روی سطح اشیا باید توجه داشت که تقارن لازم بخصوص در گوشه ها و زوایا وجود داشته باشد.
  •  پشت قابهای خاتم باید کشویی باشد ، به این معنی که نباید از هیچ میخی استفاده کرد.

فروشگاه صنایع دستی و سوغات جلک

کلیدواژه : خاتم کاری چیست؟
محسن
ارسال دیدگاه